Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), 20 Haziran ‘Dünya Mülteciler Günü’ kapsamında yayımladığı raporda, gazetecilere yönelik baskı, tehdit ve zorunlu göçün küresel ölçekte derinleştiğine dikkat çekti. Rapora göre 2021-2025 yılları arasında 60’tan fazla ülkeden en az bin 468 gazeteci, hapis, şiddet veya ölüm riski nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kaldı ve RSF’den destek aldı.
Örgüt, son beş yılda gazetecilerin kaçmak zorunda kaldığı ülke sayısının 19’dan 40’a yükseldiğini belirterek, basın özgürlüğündeki gerilemenin küresel ölçekte yeni bir sürgün dalgası yarattığını vurguladı.
RSF Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi sorumlusu Vianney Loriquet, açıklanan verilerin gerçek tablonun yalnızca görünen kısmını oluşturduğunu söyledi. Loriquet, sürgüne çıkan gazetecilerin yeni ülkelerde de şantaj, sınır dışı tehdidi ve bürokratik engellerle karşı karşıya kaldığını belirterek devletlere koruma mekanizmalarını güçlendirme çağrısı yaptı.
RSF Yardım Bürosu sorumlusu Victoria Lavenue ise sürgünün gazeteciler açısından yalnızca fiziksel yer değiştirme anlamına gelmediğini; güvencesizlik, yalnızlaşma ve ulus ötesi baskılarla devam eden bir süreç olduğunu ifade etti.
Rapora göre bağımsız gazeteciliğin en ağır kaybı yaşadığı ülkelerin başında Afganistan geliyor. Son beş yılda RSF desteği alan gazetecilerin 677’si Afganistan’dan ayrılmak zorunda kaldı. Rusya’dan 160, Myanmar’dan ise 101 gazeteci sürgüne çıktı.
Veriler, dünya genelinde 65 ülkede en az bir gazetecinin sürgüne zorlandığını ortaya koyarken, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 20 ülkede bu sayının 10’un üzerine çıktığını gösteriyor. Latin Amerika’da kartel şiddeti ve otoriter baskılar, Sahel bölgesinde ise genişleyen çatışma ortamı gazetecilerin yerinden edilmesini hızlandıran başlıca nedenler arasında yer aldı.
Raporda Türkiye ve Mısır’ın dikkat çekici biçimde ikili bir rol üstlendiği belirtildi. Her iki ülkenin de çatışma bölgelerinden kaçan gazetecilere geçici sığınak sağladığı; bu ülkelerde iktidara yakın olmayan gazetecilerin ise gitmesine yol açan ülkeler olduğu vurgulandı.
RSF’ye göre Türkiye, son yıllarda Afganistan, Filistin ve Suriye’den kaçan en az 46 gazeteciye ev sahipliği yaptı. Ancak aynı dönemde iktidar yanlısı olmayan en az 10 gazeteci ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Raporda bu sayının resmi verilerin ötesinde olabileceği not edildi.
Öte yandan RSF Almanya Seksiyonu, resmi haritaya yansımayan ek destek programları kapsamında 479 gazeteciye daha ulaşıldığını açıkladı. Bu desteğin önemli bölümü Rusya ve Afganistan’dan ayrılmak zorunda kalan gazetecilere sağlandı.
RSF, yayımladığı haritayla son yıllarda gazetecilerin maruz kaldığı zorunlu göçün küresel ölçekte basın özgürlüğü krizinin yeni ve kalıcı bir boyutu haline geldiğine dikkat çekti.
