Van’da faaliyet yürüten 7 insan hakları ve meslek örgütü, 9 hapishaneye ilişkin hazırladıkları hak ihlali raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, en az 12 ağır hasta tutsağın tedaviye erişemediği, sağlık hakkı ihlalleri, sosyal izolasyon, yayın yasakları ve dil temelli ayrımcı uygulamaların sürdüğü belirtildi.
Van F Tipi, Van T Tipi, Van Yüksek Güvenlikli Hapishanesi, Ahlat T Tipi, Patnos L Tipi, Iğdır S Tipi, Kalkandere L Tipi, Giresun Espiye L Tipi ve Beşikdüzü T Tipi hapishanelerini kapsayan rapor; Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), İnsan Hakları Derneği (İHD), Van-Hakkari Tabipler Odası, Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), Sağlıkçı Emekçileri Sendikası (SES), Van Barosu İnsan Hakları Merkezi Hapishane Komisyonu ve TUHAY-DER tarafından açıklandı.
Van Barosu Tahir Elçi Konferans Salonu’nda yapılan açıklamada raporu okuyan ÖHD Hapishane Komisyonu üyesi Avukat Özgür Ecer, tutsaklarla yapılan görüşmelerde sağlık hakkı başta olmak üzere çok sayıda sistematik ihlal tespit edildiğini söyledi.
Raporda; hastane sevklerinin geciktirildiği ya da hiç yapılmadığı, sevklerde ters kelepçe ve ağız içi araması dayatıldığı, kelepçeli muayeneyi kabul etmeyen tutsakların tedaviye erişemediği vurgulandı. Bazı durumlarda muayene yapılmadan tutsakların yeniden hapishaneye gönderildiği aktarıldı.
Ayrıca Kürtçe kitap ve mektupların verilmediği, bazı hapishanelerde bu yasağın yıllardır sürdüğü kaydedildi. Yeni Yaşam, Evrensel ve BirGün gibi gazetelerin tutsaklara ulaştırılmadığı, muhalif televizyon kanallarına erişimin engellendiği de raporda yer aldı.
Beslenme ve yaşam koşullarına ilişkin tespitlerde ise yemeklerin yetersiz ve hijyen koşullarından uzak olduğu, kantin fiyatlarının yüksekliği nedeniyle temel ihtiyaçlara erişimde sorun yaşandığı ifade edildi.
Raporun sağlık bölümünde dört farklı hapishanede tutulan ağır hasta tutsaklara ilişkin bilgiler de paylaşıldı. Kalp, böbrek, KOAH, çölyak, beyin tümörü, verem, nörolojik rahatsızlıklar ve kronik hastalıklarla yaşayan çok sayıda tutsağın düzenli tedaviye erişemediği; bazı tutsakların “hapishanede kalamaz” raporuna rağmen tahliye ya da uygun sağlık koşullarının sağlanmadığı belirtildi.
Açıklamanın ardından konuşan İHD Eşbaşkanı Ayten Kıran, özellikle Patnos L Tipi Hapishanesi’nin kapatılması çağrısında bulundu. Yüksek güvenlikli hapishanelerde uygulanan uzun süreli sosyal izolasyonun beden ve ruh sağlığı üzerinde ağır sonuçlar yarattığını belirten Kıran, ağır hasta tutsakların tedaviye erişiminin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi.
Kıran ayrıca yeni yönetmelikle birlikte hapishane idarelerine tanınan yetkilerin genişlediğini belirterek, gözlem kurullarının yetkilerinin sınırlandırılması ya da uygulamanın tamamen kaldırılması çağrısını yineledi. (MA)
